מהו זרם חשמלי?ما هو التيار الكهربائي؟

💧 מהתחלה: מה קורה בתוך התיל?من البداية: ماذا يحدث داخل السلك؟

דמיין צינור מים. ככל שיותר מים עוברים דרך חתך הצינור בכל שנייה — כך הזרימה חזקה יותר. בחשמל זה בדיוק אותו רעיון: במקום מים זורמים מטענים חשמליים (אלקטרונים) בתוך התיל, והזרם מודד כמה מטען עובר בכל שנייה.

تخيّل أنبوب ماء. كلّما مرّ ماء أكثر عبر مقطع الأنبوب في كل ثانية — كان التدفّق أقوى. في الكهرباء الفكرة نفسها تمامًا: بدل الماء تتدفّق شحنات كهربائية (إلكترونات) داخل السلك، والتيار يقيس كم شحنة تمرّ في كل ثانية.

🔵 הצעד הראשון — המטען Qالخطوة الأولى — الشحنة Q

⚡ הצעד השני — הגדרת הזרםالخطوة الثانية — تعريف التيار

הזרם I מוגדר ככמות המטען שעוברת דרך חתך התיל בכל יחידת זמן. מחלקים את המטען שעבר בזמן שלקח לו לעבור:

يُعرَّف التيار I بأنّه كمية الشحنة التي تمرّ عبر مقطع السلك في وحدة الزمن. نقسم الشحنة التي مرّت على الزمن الذي استغرقته:

🔬 ראה במו עיניך — הדמיה חיהشاهد بعينيك — محاكاة حيّة

הזז את הבקרים ושים לב: ככל שהזרם I גדול יותר — האלקטרונים נעים מהר יותר, ויותר מטען חוצה את הקו המקווקו בכל שנייה.

حرّك أشرطة التحكّم ولاحظ: كلّما كان التيار I أكبر — تتحرّك الإلكترونات أسرع، وتعبر شحنة أكبر الخط المتقطّع في كل ثانية.

🧭 נקודה שמבלבלת — כיוון הזרםنقطة تُربك — اتّجاه التيار

📝 דוגמה מספרית — נעבוד יחדمثال عددي — لنحلّ معًا

🔺 כלי זהב — משולש הנוסחהأداة ذهبية — مثلّث الصيغة

מהיחס I = Qt אפשר לחלץ כל גודל. כסה באצבע את מה שמחפשים:

من العلاقة I = Qt يمكن استخراج أيّ مقدار. غطِّ بإصبعك ما تبحث عنه:

🔁 המעגל החשמלי — פתוח, סגור וסימוני הרכיביםالدائرة الكهربائية — مفتوحة، مغلقة ورموز المكوّنات

זרם יכול לזרום רק במסלול סגור: מן ההדק האחד של המקור, דרך המוליכים והרכיבים, וחזרה אל ההדק השני. די בנקודה אחת פתוחה כדי שהזרם ייפסק בכל המעגל — גם אם המקור עדיין מחובר.

لا يمرّ التيار إلا في مسار مغلق: من أحد طرفَي المصدر، عبر الموصلات والمكوّنات، والعودة إلى الطرف الآخر. تكفي نقطة مفتوحة واحدة ليتوقّف التيار في الدائرة كلها — حتى لو بقي المصدر موصولاً.

סימוני הרכיבים בתרשים סכמתי

رموز المكوّنات في المخطّط التخطيطي

⚠ הסכנה לאדם ממעבר זרם בגופו

⚠ الخطر على الإنسان من مرور تيار في جسمه

מה שמסוכן אינו המתח אלא הזרם שעובר בגוף, ומשך הזמן שהוא עובר. התנגדות גוף האדם היא כ-1000 Ω כאשר העור יבש, אך היא צונחת לכ-300 Ω כאשר העור רטוב — ולכן אותו מתח מסוכן פי כמה במקלחת או בבריכה.

الخطِر ليس الجهد بل التيار المارّ في الجسم، ومدّة مروره. مقاومة جسم الإنسان نحو 1000 Ω عندما يكون الجلد جافاً، لكنها تهبط إلى نحو 300 Ω عندما يكون مبلولاً — ولذلك يصبح الجهد نفسه أخطر بأضعاف في الاستحمام أو المسبح.

🔢 תחיליות SI — וממיר יחידותالبادئات في SI — ومحوّل وحدات

גדלים חשמליים פורשים טווח עצום: זרם של מיליאמפרים בחיישן, וזרם של אלפי אמפרים בקו הולכה. במקום לגרור אפסים משתמשים בתחילית — אות שמייצגת חזקה של עשר, ונכתבת לפני יחידת המידה.

المقادير الكهربائية تمتدّ على مجال هائل: تيار بالمللي أمبير في حسّاس، وتيار بآلاف الأمبيرات في خط نقل. بدل جرّ الأصفار نستخدم بادئة — حرف يمثّل قوة للعشرة، ويُكتب قبل وحدة القياس.

✅ נקודות מפתח לזכירהنقاط أساسية للتذكّر

• זרם הוא קצב מעבר המטען — כמה מטען חוצה חתך בכל שנייה.
• التيار هو معدّل مرور الشحنة — كم شحنة تعبر المقطع في كل ثانية.
• הנוסחה: I = Qt. יחידות: A = C / s.
• الصيغة: I = Qt. الوحدات: A = C / s.
• מטען יסודי של אלקטרון: e = 1.6×10⁻¹⁹ C.
• الشحنة الأولية للإلكترون: e = 1.6×10⁻¹⁹ C.
• זרם מוסכם: מ־(+) ל־(−). אלקטרונים: להפך.
• التيار الاصطلاحي: من (+) إلى (−). الإلكترونات: بالعكس.
• מהמשולש: Q = I·t וגם t = QI.
• من المثلّث: Q = I·t وأيضًا t = QI.